Tarım motoru bakımı nasıl yapılır? Çapa motorunda sezonluk bakım takvimi

Önce iki soruya yanıt verin: motorunuz iki zamanlı mı dört zamanlı mı, ve makinenin kaç saat çalıştığını biliyor musunuz? Bakım takvimi, gün ya da ay değil çalışma saati üzerinden kurulur.

İki zamanlı ile dört zamanlı farkı

İki zamanlı motor

Yağ, yakıtın içine karıştırılır. Ayrı bir karter yağı yoktur. Karışım oranı üreticinin belirttiği değerdir; küçük motorlarda 25:1 ile 50:1 arası oranlar yaygındır. Yanlış oran iki yönde de zarar verir: yağ az olursa segman ve silindir aşınır, çok olursa kurum birikir ve egzoz tıkanır.

Dört zamanlı motor

Karterde ayrı bir yağ bulunur ve düzenli olarak değiştirilir. Yakıta yağ karıştırılmaz. Çapa motorlarının çoğu bugün bu tiptedir.

Hangi tip olduğunu bilmiyorsanız, kolay ayırt etme yolu şudur: motorun altında ya da yanında bir yağ boşaltma tapası ve yağ çubuğu varsa dört zamanlıdır.

Rodaj: ilk çalışma saatleri

Yeni bir motorda segman ile silindir yüzeyi birbirine oturana kadar geçen döneme rodaj denir. Bu dönemde:

• Motoru sürekli tam yükte çalıştırmayın, yük seviyesini değiştirin.
• Uzun süre aynı devirde tutmayın.
• İlk yağ değişimini erken yapın. Küçük dört zamanlı motorlarda ilk değişim genellikle 20 çalışma saati civarında önerilir; bu değişimde çıkan yağ, alışılmıştan daha koyu ve metal parçacıklı olabilir. Normaldir, amacı da budur.

Çalışma saatine göre bakım takvimi

Bu aralıklar genel bir çerçevedir. Kesin değerler, motorun kendi kullanım kılavuzunda yazar ve tozlu, sıcak ya da eğimli arazide çalışan makinelerde kısaltılır.

Yağ: hangi sınıf, ne zaman

Dört zamanlı küçük motorlarda çok amaçlı motor yağı kullanılır. Yaygın seçimler SAE 10W-30 ve 15W-40'tır; hangisinin uygun olduğu, makinenin çalıştığı ortam sıcaklığına ve üreticinin verdiği tabloya bağlıdır. Kılavuz ayrıca bir API kalite sınıfı belirtir; bu sınıfın altındaki bir yağ kullanılmaz.

Değişim nasıl yapılır

1. Motoru birkaç dakika çalıştırıp ısıtın: sıcak yağ daha iyi akar ve kirleri birlikte taşır.
2. Motoru durdurun, bujiyi çıkarmadan boşaltma tapasını açın ve yağı tümüyle boşaltın.
3. Tapayı contasıyla birlikte takın, aşırı sıkmayın.
4. Yeni yağı, çubuktaki üst işarete kadar doldurun. Fazla yağ, egzozdan duman ve yağ kaçağı yapar.
5. Kısa süre çalıştırıp durdurun, birkaç dakika bekleyip seviyeyi tekrar okuyun.

Vites kutusu yağı

Çapa motorlarında motor yağından ayrı bir şanzıman ya da redüktör yağı bulunur. Bu yağ, motor yağı kadar sık değişmez ama seviyesi sezon başında kontrol edilmelidir. Kullanılacak yağ tipi motor yağından farklıdır; kılavuzda ayrı bir başlıkta verilir.

Hava filtresi: iki tip, iki yöntem

Sünger (yağlı) filtre

1. Filtreyi çıkarın, ılık sabunlu suda sıkarak yıkayın.
2. Durulayın ve burmadan, avuç içinde sıkarak suyunu alın. Burmak süngeri yırtar.
3. Tamamen kuruyana kadar bekletin.
4. İnce bir tabaka motor yağıyla yağlayın, fazlasını sıkarak alın. Yağ, tozu tutan katmandır.

Kâğıt kartuş filtre

Kâğıt kartuş yıkanmaz. Düşük basınçlı hava ile içeriden dışarıya doğru üflenir ya da sert bir yüzeye hafifçe vurularak tozu dökülür. Kâğıdı ıslanmış, yağlanmış ya da yırtılmış bir kartuş değiştirilir.

Tıkalı hava filtresinin belirtileri: zor çalışma, siyah egzoz dumanı, yakıt tüketiminde artış ve kısa sürede kararan buji.

Buji: aralık ve okuma

Bujinin tırnak aralığı, küçük benzinli motorlarda genellikle 0,6 ile 0,8 mm arasındadır; kesin değer kılavuzdadır ve sentil ya da tel mastarla ölçülür. Buji sökülürken motor soğuk olmalıdır: sıcak alüminyum silindir kapağında diş sıyırma riski yüksektir.

Buji rengini okumak

• Açık kahverengi ya da bej: karışım ve ateşleme normal.
• Kuru siyah kurum: zengin karışım ya da tıkalı hava filtresi.
• Yağlı ve siyah: yağ yanma odasına geçiyor; segman ya da supap keçesi tarafına bakılmalı.
• Beyaz ve kabarcıklı: aşırı ısınma ya da fakir karışım; ihmal edilirse motor hasarına gider.

Yakıt sistemi ve uzun bekleme

Benzin, depoda uzun süre beklediğinde bozulur; içindeki etanol nem çeker ve karbüratörün ince kanallarında reçineleşme bırakır. Baharda çalışmayan makinelerin çoğunda sorun buradadır.

İki doğru yöntem vardır ve ikisi de işe yarar:

• Boşaltmak: depoyu boşaltın, sonra motoru kendi kendine sönene kadar çalıştırın ki karbüratör haznesi de boşalsın. Karbüratörün altındaki boşaltma vidası varsa açıp kapatın.
• Stabilizatör kullanmak: yakıt koruyucu katkıyı depoya ekleyin ve karışımın karbüratöre ulaşması için motoru birkaç dakika çalıştırın.

Yarım dolu bir depoyu olduğu gibi bırakmak en kötü seçenektir: hem yakıt bozulur hem de boş hacimde yoğuşan nem depo çeperini paslandırır.

Kayış, zincir ve çapa bıçakları

• V kayış: gerginlik, kayışın orta noktasına parmakla bastırıldığında ölçülür. Fazla gergin kayış rulmanı yer, gevşek kayış kayarak yanar. Yan yüzeyleri parlamış ve sertleşmiş bir kayış değiştirilir.
• Zincir ve dişli: yağlanmadığında hızla uzar. Uzayan zincir dişliyi de yer; ikisi birlikte değişir.
• Çapa bıçakları: dönüş yönü işaretlidir, ters takıldığında toprağa girmez. Aşınan bıçak toprağı kesmek yerine iter; yakıt tüketimi artar.
• Emniyet pimi: bazı makinelerde bıçak milini koruyan kesilebilir bir pim bulunur. Yerine daha sert bir cıvata takmak, kırılacak parçayı şanzımana taşır.

Kış saklaması: altı adım

1. Makineyi temizleyin; toprak ve bitki artığı nem tutar ve pasa davetiye çıkarır.
2. Yağı sıcakken değiştirin; kirli yağ kışı geçirmemelidir.
3. Yakıt sistemini boşaltın ya da stabilizatör ekleyin.
4. Bujiyi çıkarıp silindire birkaç damla yağ verin, marşı birkaç kez yavaşça çekip bujiyi geri takın.
5. Hava filtresini temizleyin ve kuru olarak yerine koyun.
6. Makineyi kuru, doğrudan yerle temas etmeyen bir zemine, üstü nefes alan bir örtüyle kapatarak bırakın. Naylon örtü nemi içeride hapseder.

Sık yapılan üç hata

1. Fazla yağ koymak

"Biraz fazlası zarar vermez" doğru değildir. Fazla yağ köpürür, egzozdan duman yapar ve keçeleri zorlar.

2. Süngeri kuru takmak

Yağlanmamış sünger filtre, tozu tutmaz. Motorun içine giren toz, silindir aşınmasının en hızlı yoludur.

3. Sezon sonunu atlamak

Bir sezon sonu bakımı, bahar başındaki karbüratör temizliğinden her zaman ucuzdur.

Kısa özet

• Takvim saat üzerinden kurulur; saat sayacı yoksa defter tutulur.
• İlk yağ değişimi rodaj döneminde, yaklaşık 20 saatte yapılır.
• Sünger filtre yıkanıp yağlanır, kâğıt kartuş yıkanmaz.
• Buji rengi, karışım ve yağ kaçağı hakkında en hızlı bilgiyi verir.
• Kışa girerken yakıt ya boşaltılır ya stabilize edilir.