Motosiklet ehliyeti olmadan hangi araçlar kullanılabilir?
Bu sorunun yanıtı, aracın adında değil teknik eşiklerinde saklıdır. Bir aracın motor gücü, azami hızı ve pedal desteğinin olup olmaması, onu bir sınıftan diğerine taşır. Aşağıda önce kısa yanıt, sonra sınıfları ayıran eşikler var.
Gidon Defteri Okuma süresi yaklaşık 8 dakika
Kısa yanıt: Türkiye'de sürücü belgesi aranmadan kullanılabilen motorlu araçlar, yönetmelikte tanımlanan elektrikli skuter ile pedal destekli elektrikli bisiklettir. Bunların dışındaki her motorlu iki tekerlekli araç, en azından M sınıfı bir sürücü belgesi gerektirir.
Sürücü belgesi sınıfları
| Sınıf | Kapsam | Asgari yaş |
|---|---|---|
| M | Motorlu bisiklet ve moped | 16 |
| A1 | Silindir hacmi 125 cm³'ü, gücü 11 kW'ı ve güç/ağırlık oranı 0,1 kW/kg'ı geçmeyen motosikletler | 16 |
| A2 | Gücü 35 kW'ı ve güç/ağırlık oranı 0,2 kW/kg'ı geçmeyen motosikletler | 18 |
| A | Motosikletler ve motorlu üç tekerlekliler, sınıf sınırı olmadan | A2 ile iki yıl deneyim sonrası 20, doğrudan başvuruda 24 |
| B1 | Dört tekerlekli motosikletler | Mevzuatta ayrıca düzenlenir |
| B | Otomobil ve hafif ticari araçlar; motosikleti kapsamaz | 18 |
Sürücü belgesi aranmayan araçlar
Elektrikli skuter
Yönetmelikte tanımlanan elektrikli skuter, ayakta kullanılan ve azami hızı 25 km/s'i geçmeyen araçtır. Kullanımı için sürücü belgesi aranmaz, araç tescile tabi değildir. Buna karşılık şu kurallar geçerlidir:
- Sürücünün en az 15 yaşında olması gerekir.
- Bisiklet yolu ya da bisiklet şeridi varsa orası kullanılır; yoksa taşıt yolunun en sağından gidilir.
- Otoyollarda ve şehirlerarası karayollarında kullanılamaz.
- Üzerinde ikinci bir kişi taşınamaz.
- Yayaların kullandığı alanlarda ve kaldırımlarda kullanımı sınırlıdır.
Koruyucu başlık, mevzuattaki zorunluluk durumundan bağımsız olarak, bu hız aralığında bile en etkili tek koruma yöntemidir.
Pedal destekli elektrikli bisiklet
Elektrikli bisiklet, azami sürekli anma gücü 250 W'ı geçmeyen ve hız 25 km/s'e ulaştığında motor desteği kesilen, pedal çevrilmesiyle çalışan bisiklettir. Bu tanıma uyduğu sürece bisiklet sayılır: sürücü belgesi aranmaz, tescile tabi değildir.
Tanımdan sapan iki durum vardır ve ikisi de aracı sınıf atlatır: gaz koluyla pedal çevirmeden ilerleyebilen modeller ve 250 W üzerindeki motorlar. Bunlar artık bisiklet değil, motorlu araç kapsamında değerlendirilir.
Bisiklet
Motorsuz bisiklet için sürücü belgesi aranmaz. Trafiğe çıkan bisikletlinin trafik kurallarına uyma yükümlülüğü ise aynen devam eder.
Sürücü belgesi gerektiren ama sık karıştırılan araçlar
| Araç | Tanımlayıcı eşik | Gereken belge | Tescil |
|---|---|---|---|
| Moped | Silindir hacmi 50 cm³'ü, azami hızı 45 km/s'i aşmaz | En az M | Tabi |
| Motorlu bisiklet | Azami sürekli anma gücü 4 kW'ı, azami hızı 45 km/s'i aşmaz | En az M | Tabi |
| Elektrikli motosiklet | Yukarıdaki eşiklerin üzerinde güç ya da hız | Güç sınıfına göre A1, A2 ya da A | Tabi |
| 125 cm³ motosiklet | Hacim 125 cm³'e kadar, güç 11 kW'a kadar | En az A1 | Tabi |
| Dört tekerlekli motosiklet | Tescil sınıfına göre değişir | Tescil sınıfına uygun belge | Tabi |
Bir aracın ilan başlığında "ehliyetsiz kullanılır" yazması, o aracın gerçekten bu kapsamda olduğunu göstermez. Belirleyici olan, üreticinin beyan ettiği azami sürekli anma gücü ve azami hız değerleridir. Bu iki değer, aracın uygunluk belgesinde yazar.
"B sınıfı ehliyetim var, 125 kullanabilir miyim?"
Hayır. Bazı Avrupa ülkelerinde B sınıfı sürücü belgesi sahiplerine belirli koşullarla 125 cm³ kullanma imkânı tanınır; Türkiye'de böyle bir uygulama yoktur. Motosiklet kullanmak için ilgili sınıfta ayrı bir sürücü belgesi alınması gerekir.
Aynı biçimde, A2 belgesiyle A sınıfına giren bir motosiklet, A1 belgesiyle 125 cm³ üzerindeki bir motosiklet kullanılamaz. Belge sınıfı ile aracın sınıfı eşleşmediğinde, sürücü belgesiz kabul edilir.
Kask ve koruyucu donanım
Karayolları Trafik Kanunu, motosiklet ve motorlu bisiklet sürücüleri ile bunların yolcuları için koruma başlığı kullanımını zorunlu tutar. Kask dışındaki donanımlar (eldiven, korumalı ceket, bot) zorunlu olmasa da, düşük hızlı bir düşüşte bile fark yaratan tek şeydir.
Kask seçerken bakılacak iki şey vardır: onay etiketi ve doğru beden. Başında oynayan bir kask, kaza anında yerinde kalmaz.
Sık yapılan üç hata
1. Aracın adına bakmak
"Elektrikli bisiklet" adıyla satılan bir araç, gaz koluyla pedal çevirmeden ilerliyorsa bisiklet değildir. Adı değil, teknik değerleri belirleyicidir.
2. Tescili atlamak
Tescile tabi bir aracı tescil ettirmeden kullanmak, sürücü belgesinden ayrı bir ihlaldir. Zorunlu mali sorumluluk sigortası da tescile bağlı bir yükümlülüktür.
3. Yönetmeliğin güncel halini kontrol etmemek
Bu alandaki kurallar, özellikle elektrikli araçlar tarafında zaman içinde değişmektedir. Araç almadan önce yürürlükteki metnin güncel halini doğrulamak gerekir.
Kısa özet
- Sürücü belgesi aranmayanlar: yönetmelikteki elektrikli skuter ve pedal destekli elektrikli bisiklet.
- Elektrikli skuterde asgari yaş 15, azami hız 25 km/s, tescil yok, iki kişi yok.
- Elektrikli bisiklette eşik 250 W ve 25 km/s'te kesilen destek.
- Moped ve motorlu bisiklet en az M sınıfı belge ister ve tescile tabidir.
- B sınıfı sürücü belgesi motosiklet kullanmaya yetmez.
- ehliyet sınıfları
- elektrikli skuter
- moped
- a1 a2 a sınıfı
Elektrikli bir araç seçecekseniz scooter karşılaştırması, dört tekerlekli tarafında ise ATV rehberi bu sayfanın devamıdır.